Grein í Morgunblaðinu

Lestrarkennsla fullorðinna

María I. Hannesdóttir

María I. Hannesdóttir

Fjármunum ætti fremur að verja í að bæta það námsefni sem nú þegar er til fyrir fullorðna, segir María I. Hannesdóttir, útvíkka það og þróa verulega.

UNDANFARIN tólf ár hef ég sinnt lestrar- og ritunarkennslu fullorðinna einstaklinga. Á hverri skólaönn sækja 10-14 nemendur persónulega kennslutíma til mín þar sem lestrar- og ritunarerfiðleikar þeirra eru verulegir. Sumir koma nær ólæsir en aðrir eru eilítið betur settir. Rétt er að taka fram að kennslan hefur lítið sem ekkert verið auglýst.

Starfið er tvíþætt þar sem annar þáttur þess felur í sér viðtöl við einstaklinga, sem ekki endilega óska eftir kennslu. Oftast vilja þeir fá lestrar- og ritunarstöðu sína metna í viðtalinu og óska eftir því að ræða um misbresti skólagöngu sinnar, meðal annars varðandi lestrarnám. Oft hefur það komið fram í viðtölunum að slæm lestrar- og ritunarstaða viðkomandi hafi valdið honum gífurlegu álagi og óöryggi auk annarra óþæginda. Um 35-40 manns á öllum aldri (17-60 ára) koma í þessi viðtöl á hverju ári.

Hinn þáttur starfsins felst í eiginlegri lestrar- og ritunarkennslu.

Það má með réttu segja að kennslan og starfið með fullorðnum hafi þessi ár verið stöðugt þróunarstarf. Kennslan hefur fyrst og fremst tekið mið af þörfum einstaklinganna sjálfra og óska þeirra. Á þessu 12 ára tímabili hef ég þess vegna öðlast mikla reynslu og innsýn í það sem mestu máli skiptir fyrir einstaklinga með lestrarerfiðleika.

Námsefnisgerð hefur verið stór hluti starfs míns þar sem ekkert tiltækt námsefni var til þegar ég hóf að vinna þetta starf. Ég byggði því í fyrstu á reynslu minni af lestrar- og ritunarkennslu grunnskólabarna. Nú er svo komið að ég hef tekið saman safn kennslugagna og útfært kennsluaðferðir sérstaklega fyrir þessa einstaklinga og virðist það skila, að mínu mati, góðum árangri við kennsluna.

Í ljósi umræðna um lestrarmál, meðal annars lestrarstöðu fullorðinna á Íslandi og samþykktar þingsályktunartillögu Alþingis um gerð lestrarprófs til rannsóknarstarfa, vil ég taka eftirfarandi fram:

– Lestrarstaða fullorðinna á Íslandi er, að mati nokkurra sérfræðinga, allvel þekkt og því umhugsunarvert hvort rétt sé að setja slíkt verkefni (lestrarprófun) í forgang, með tilheyrandi kostnaði.

– Ágætis lestrarpróf, sem lögð eru fyrir óformlega, eru nú þegar til og hafa reyndar verið til lengi. Þarf því ekki að eyða miklu fé í þróun þeirra.

– Stöðluð lestrargreining er ekki endilega það sem allir þessir einstaklingar eru að sækjast eftir. Flestir hræðast slík próf. Fólkið óskar eftir lausnum sér til handa, t.d. viðeigandi kennslu eða ráðgjöf um hvað hægt sé að gera í stöðu þeirra. Lausnirnar þola sjaldnast nokkra bið. Það stoðar lítið að gangast undir greiningu, ef ekkert úrræði fylgir.

– Fjármunum ætti fremur að verja í að bæta það námsefni sem nú þegar er til fyrir fullorðna, útvíkka það og þróa verulega og styðja við það starf og þá þekkingu og reynslu sem hefur verið í þróun hér á landi undanfarin ár.

– Fólk með lestrar- og ritunarerfiðleika ætti að eiga rétt á að fá lestrarstöðu sína metna fljótlega eftir að það leitar sér aðstoðar og upplýsinga. Niðurstöður matsins er sjálfsögð eign þess sem prófaður var, þannig að ekki ætti að vera unnt að nýta þær í annað án samþykkis viðkomandi.

Hafa þarf þarfir fólksins með lestrar- og ritunarerfiðleika að leiðarljósi og er því nauðsynlegt að hlusta á rödd þess enda markmiðið að greiða götu sem flestra.

Höfundur er lestrarsérkennari hjá Námsflokkum Reykjavíkur.
(Birtist í Morgunblaðinu: 15.11.01).